Overmoed: het gevaar van een goed gevoel

Er is een grap onder beleggers: "Verwar een stijgende markt niet met je eigen talent." Er zit veel waarheid in.

De afgelopen maanden ging het goed op de beurzen. De koersen herstelden en bereikten zelfs nieuwe records. Grote kans dat je portefeuille er mooi bij staat. En dat voelt goed, logisch. Maar juist nu speelt ons brein een slim spelletje met ons. Gedragswetenschappers noemen het overmoed (overconfidence): na een periode van succes gaan we onze eigen kennis en ons eigen kunnen overschatten.

Hoe werkt dat? Ons brein schrijft succes graag toe aan onszelf ("ik heb slim belegd") en pech aan de omstandigheden ("dat kon niemand zien aankomen"). Na een goed beursjaar denken veel beleggers dus: dit kan ik. Terwijl de eerlijke verklaring meestal is: de héle markt steeg, en jij steeg mee.

Waarom is dat een risico? Omdat overmoed tot gedrag leidt dat je duur kan komen te staan. Meer risico nemen dan bij je situatie past. Minder spreiden, omdat je "toch wel weet" welke aandelen het goed gaan doen. Vaker handelen, omdat je denkt de markt te kunnen timen. Onderzoek laat keer op keer hetzelfde zien: beleggers die veel handelen, behalen gemiddeld een lager rendement dan beleggers die rustig blijven zitten. De kosten en de verkeerde timing eten het rendement op.

Het venijnige is: overmoed voelt niet als een fout. Het voelt als vertrouwen. Als optimisme. Als kennis. Daarom is het misschien wel de lastigste valkuil van allemaal, je hebt niet door dat je erin staat.

Wat kun je doen? Blijf bij je plan, juist als het goed gaat. Jouw portefeuille en risicoprofiel zijn niet gebouwd op het gevoel van vandaag, maar op jouw doelen voor de lange termijn. Goede resultaten zijn geen reden om het plan los te laten, ze zijn het bewijs dat het plan werkt.